party2party రాజకీయ నైతికతపై పెద్ద ప్రశ్న
party2party పార్టీ ఓడిపోగానే… విధేయత కూడా ఓడిపోతుందా
మీకు ఉద్యోగం ఇచ్చిన సంస్థ పదేళ్ల పాటు మీ ఎదుగుదలకు అండగా నిలిచింది. ప్రమోషన్లు ఇచ్చింది. గౌరవం ఇచ్చింది. ఒకరోజు ఆ సంస్థ కష్టాల్లో పడింది. వెంటనే మీరు ప్రత్యర్థి సంస్థలో చేరిపోతే… దాన్ని తెలివైన నిర్ణయం అంటారా? లేక అవకాశవాదం అంటారా?
ఈ ప్రశ్న ఉద్యోగాలకు మాత్రమే కాదు… రాజకీయాలకూ వర్తిస్తుంది.
ఒక పార్టీ గుర్తుపై ప్రజల ఓట్లతో గెలిచిన నాయకుడు, అదే పార్టీ ఓటమి పాలైన మరుసటి రోజే మరో జెండా కప్పుకుంటే… నిజంగా మారింది పార్టీనా? లేక వ్యక్తి నమ్మకమా?
కానీ… ఇక్కడే అసలు ప్రశ్న మొదలవుతుంది.
రాజకీయాల్లో పార్టీ మారడం కొత్త విషయం కాదు. ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రతి ఒక్కరికీ తన రాజకీయ అభిప్రాయాన్ని మార్చుకునే హక్కు ఉంది. నాయకత్వంతో విభేదించవచ్చు. సిద్ధాంతాలతో ఏకీభవించకపోవచ్చు. కొత్త రాజకీయ ప్రయాణాన్ని ఎంచుకోవచ్చు. కానీ ఇవన్నీ ఒకవైపు… ప్రజల తీర్పు వచ్చిన వెంటనే గుంపులుగా పార్టీలు మారడం మరోవైపు. ఈ రెండు ఒకటేనా?
ఇటీవలి రాజకీయ పరిణామాలు ఇదే ప్రశ్నను మరోసారి మన ముందుంచుతున్నాయి. అధికారంలో ఉన్నప్పుడు నాయకత్వాన్ని ప్రశంసించినవారే, ఓటమి ఎదురైన తర్వాత అదే నాయకత్వాన్ని విమర్శిస్తూ ప్రత్యర్థి శిబిరంలోకి వెళ్లడం ఇప్పుడు సాధారణ దృశ్యంగా మారింది. దీనిని రాజకీయ వ్యూహం అనాలా? లేక రాజకీయ విలువల క్షీణత అనాలా?
ఒకప్పుడు రాజకీయాల్లో “విధేయత” అనే పదానికి విలువ ఉండేది. ఒక సిద్ధాంతాన్ని నమ్మి, ఒక పార్టీతో కలిసి ఎదిగి, కష్టకాలంలోనూ అదే జెండా కింద నిలబడటం నాయకత్వ లక్షణంగా భావించేవారు. గెలిచినప్పుడు అందరూ ఉంటారు. కానీ ఓడిపోయిన తర్వాత కూడా పక్కనే నిలిచేవారే నిజమైన సహచరులని పెద్దలు చెప్పేవారు.
ఈ రోజుల్లో మాత్రం విజయమే ప్రమాణంగా మారిపోయిందనే భావన కలుగుతోంది. గెలిచే అవకాశం ఎక్కడ కనిపిస్తే అక్కడికి వెళ్లడం రాజకీయ చాతుర్యంగా చిత్రీకరించబడుతోంది. అయితే ఒక ప్రశ్న మాత్రం మిగిలిపోతుంది. ప్రజలు ఓటు వేసింది వ్యక్తికా? పార్టీకా? లేక ఆ పార్టీ ప్రకటించిన సిద్ధాంతాలకా?
మనస్తత్వ శాస్త్రం కూడా ఒక ఆసక్తికరమైన విషయాన్ని చెబుతుంది.
మనుషుల్లో సహజంగానే గెలిచేవారి వైపు ఆకర్షితులయ్యే స్వభావం ఉంటుంది. దీనిని సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు “బ్యాండ్వ్యాగన్ ఎఫెక్ట్” (Bandwagon Effect) అని వ్యవహరిస్తారు. విజయవంతమైన వ్యక్తులు, గెలిచే జట్టు, అధికారంలో ఉన్న పక్షం… వీటి వైపు ఎక్కువ మంది మొగ్గు చూపడం సహజమే. కానీ ప్రజాస్వామ్యం ఈ సహజ స్వభావం కంటే ఒక మెట్టు పైకి వెళ్లాలని కోరుతుంది. ఎందుకంటే ప్రజాస్వామ్యానికి బలం ఇచ్చేది కేవలం అధికారమే కాదు, విలువలు కూడా.
ఈ సందర్భంలో భారత రాజకీయ చరిత్రలో ఒక సంఘటన గుర్తుకు వస్తుంది. 1967లో హర్యానాకు చెందిన ఎమ్మెల్యే గయా లాల్ చాలా తక్కువ సమయంలో వరుసగా పార్టీలు మారడంతో దేశవ్యాప్తంగా “ఆయారాం–గయారాం” అనే పదం ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది. అప్పట్లో అది ఒక విచిత్ర సంఘటనగా చర్చనీయాంశమైంది. కానీ దశాబ్దాలు గడిచిన తర్వాత అదే పదం భారత రాజకీయాల్లో అవకాశవాదానికి ప్రతీకగా మారిపోయింది.
ఇంకా ఆలోచించాల్సిన విషయం ప్రజల స్పందన. ఒకప్పుడు ఇలాంటి సంఘటనలు జరిగితే గ్రామాల్లో, పట్టణాల్లో చర్చలు జరిగేవి. టీ దుకాణాల దగ్గర రాజకీయ విలువల గురించి వాదోపవాదాలు వినిపించేవి. నాయకుడు పార్టీ మారితే ప్రజలు ప్రశ్నించేవారు. ఇప్పుడు అలాంటి ప్రశ్నలు చాలా అరుదుగా వినిపిస్తున్నాయి. రాజకీయ ఫిరాయింపులు కూడా సాధారణ వార్తలుగా మారిపోతున్నాయి.
ప్రజాస్వామ్యంలో పార్టీ మారడాన్ని పూర్తిగా తప్పు పట్టలేం. ఒక నాయకుడికి తన అభిప్రాయాన్ని మార్చుకునే స్వేచ్ఛ ఉంది. కానీ ఆ మార్పు ప్రజల నమ్మకాన్ని దెబ్బతీయకూడదు. ఎందుకంటే ఓటరు ఒక వ్యక్తిని మాత్రమే ఎన్నుకోడు. అతను ఒక గుర్తును, ఒక సిద్ధాంతాన్ని, ఒక రాజకీయ వాగ్దానాన్ని కూడా ఎన్నుకుంటాడు.
అందుకే రాజకీయాల్లో అసలు పరీక్ష విజయం సమయంలో కాదు… ఓటమి సమయంలో మొదలవుతుంది. అధికారంలో ఉన్నప్పుడు జెండా మోసేవారు చాలామందే ఉంటారు. కానీ అదే జెండా ఓడిపోయిన తర్వాత కూడా దాన్ని వదలకుండా నిలబడగలిగినవారే నిజమైన రాజకీయ కార్యకర్తలు.
చివరికి మిగిలేది ఒక్క ప్రశ్నే…
పార్టీ మారడం ప్రజాస్వామ్య హక్కు కావచ్చు. కానీ ప్రజలు ఇచ్చిన తీర్పు పూర్తిగా అమలుకాకముందే, గెలుపు–ఓటముల లెక్కలతో విధేయతను కూడా మార్చేస్తే… అది రాజకీయ పరిణతి అనాలా? లేక అవకాశవాదానికి మరో పేరు అనాలా?
ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పాల్సింది రాజకీయ నాయకులు మాత్రమే కాదు… వారిని ఎన్నుకునే ఓటర్లు కూడా.
party2party party2party
